santacruznagreine a d’fhoilsigh | 03/11/2009

Iontaisí an fhómhair

Arboretum 033

An grevillea, an bláth a mheallann an dordéan


Chonaiceamar roinnt eile d’iontaisí an tsaoil anseo i Santa Cruz le déanaí: na bleachtfhéileacáin áille a thaithíonn ceann de thránna an bhaile agus na dordéin bheaga a bhíonn le feiscint i gcrannlann UCSC. Scéal na ndordéan ar dtúis. Ar an dtaobh ó dheas de champas UCSC tá crannlann ina bhfásann crainn agus plandaí ó na ceithre hairde. Tá garraithe na hAstráile, Chalifornia, na Nua-Shéalainne agus na hAfraice Theas sa chrannlann, chomh maith le garraí de thorthaí neamhghnáthacha agus garraí na mbolaithe, fiú, gach aon bholadh cumhra i do pholláirí ann. Istigh i ngarraí na hAstráile a fhásann toir mhóra lán bláthanna dearga ar a dtugtar grevillea. Meallann na bláthanna seo na dordéin, ceann de na héin is lú agus is lúfaire ar domhan.

Dordéan UCSC

Ceann de dhordéin na crannlainne (ó arboretum.ucsc.edu)

Is féidir leis an dordéan a chuid sciathán a bhualadh suas le 90 babhta in aghaidh an tsoicind agus eitilt droim ar ais, an t-aon saghas éin a bhfuil an scil sin aige. Níl aon ainmhí eile ar domhan a mbuaileann a chroí chomh tapaidh leis an dordéan, níos mó ná míle uair sa nóiméad uaireanta. Déanann crannlann UCSC scéal mhadra na n-ocht gcos dá cuid dordéan ach thuigfeá dóibh. Cé gur deacair iad a fheiscint ar dtús – is minic a chuimhníos ar an dráma Waiting for Godot agus sinn ag feitheamh go ciúin in aice le grevillea mór – is fiú go mór an fanacht fada sa deireadh. Theastódh ceamara den scoth chun breith ar cheann acu agus mar sin ní liomsa an pictiúr seo. Chualamar an dordéan sula bhfacamar é: bualadh rithimiúil na sciathán cosúil le cuil mhór, nó an dord féin mar a mheabhraíonn an téarma Gaeilge dúinn. Ansin, chonaiceamar é ag scinneadh mar a bheadh saighead chuig ceann de na plandaí. Ólann an dordéan an neachtar, an leacht milis laistigh de na bláthanna. Is mór an trua go bhfuil an chrannlann seo i mbaol a dúnta de bharr na gciorruithe crua atá á ndéanamh ag an UC ar fud an stáit. Cad atá i ndán do na dordéin bhochta?

346

Na bleachtfhéileacáin sa choill

Cruinníonn na bleachtfheileacán i ngarrán eoclaipe in aice leis an dtráigh is aoibhne i Santa Cruz, Tráigh na nDroichead Nádúrtha ó dheas de lár an bhaile. B’fhada liom go dtiocfaidís aduaidh ó na Rockies, áit a gcaitheann siad an t-earrach agus an samhradh. Tugtar bleachtfheileacáin orthu toisc go mbeathaíonn na cruimheanna iad féin ar lus an bhleachta (milkweed i mBéarla), planda lán de neachtar chomh milis sin a bhfuil cuma an bhainne (nó an bhleachta) air. Fásann an lus seo in aice na trá agus is é a mheallann suas le 100,000 bleachtfheileacán aduaidh chun an geimhreadh a chaitheamh anseo. Mar a scríobhtar ar shuíomh Idirlín pháirceanna nádúrtha Chalifornia, is geall le ‘cathair sna crainn’ an garrán ó Dheireadh Fómhair go Márta lena mbíonn d’fhéileacáin ag eitilt ó chrann go crann. Is féileacáin mhóra iad, dath láidir oráiste orthu agus ar shlí chuirfidís na dordéin i gcuimhne duit, cé nach bhfuil siad leath chomh lúfar céanna.

341

Ag sú na gréine

Tearmann dúlra is ea an ceantar beag seo anois, an t-aon tearmann don bhleachtfhéileacán i gCalifornia. Tagann cuairteoirí ó chian is ó chóngar chun iad a fheiscint agus eagraítear turais eolais do ghrúpaí chomh maith. Ní haon iontas go dtarraingíonn na bleachtfhéileacáin an oiread sin daoine chucu. Bhraitheas go raibh draíocht de shaghas éigin ag baint leo, iad ag eitilt tríd an gcoill go séimh, ag guairdeall sa spéir os ár gcionn nó ag tuirlingt ar na craobhacha eoclaipe ina gcnuasaigh níos déanaí sa tráthnóna agus é ag éirí ábhairín fuar. Beidh siad inár measc as seo go Márta. Is maith an comhluadar iad.

338

Ag guairdeall os ár gcionn in airde

Advertisements

Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s

Ranganna

Molann %d blagálaí é seo: