santacruznagreine a d’fhoilsigh | 22/01/2010

An dátheangachas in Santa Cruz

Bhuaileas le cuid de phobal Spáinnise Santa Cruz ó thosnaíos ag scríobh an bhlag seo: bhí Carmen, María agus Ofélia cliathánach liom sa scuaine fhada agus sinn go léir ag fanacht leis an vaicsín i gcoinne fliú na muc; cheannaíos bosca seacláidí ó María eile atá ag obair le Donnelly’s Chocolates tamall beag uaim agus caithim cúpla uair an chloig sa tseachtain le Carlos, traenálaí Meicsiceach in ionad aclaíochta na hollscoile. Ní gá ach féachaint ar léarscáil Chalifornia chun blaiseadh den oidhreacht teanga seo. Is beag logainm nach bhfuil bunús Spáinnise aige: Santa Cruz féin, dar ndóigh, Santa Barbara, San Luis Obispo, Monterey, San José, San Francisco agus na mílte nach iad. Tá Spáinnis réasúnta agam agus is maith liom í a chleachtadh chomh minic agus is féidir ar eagla go seargfaidh sí. Ach má tá go leor lúbanna ar lár i do chuid eolais, mar atá i mo chás féin, is fusa í a labhairt le stróinséirí. Teastaíonn breis foclóra de réir mar a chuireann tú aithne mhaith ar dhuine!

Béarla, Spáinnis agus Vítneamais i stáisiún traenach San José

Ní lia duine ná tuairim agus is mó raic a tharraingíonn an téarmaíocht. Mar sin atá i gcás phobal na Spáinnise sa tír seo. Is fusa go mór ‘pobal na Spáinnise’ a thabhairt orthu i nGaeilge ná aon cheann de na téarmaí a úsáidtear sna Stáit Aontaithe: Hispanic, Latino, Chicano agus a thuilleadh nach iad. Tá lucht tacaíochta agus freasúra ag gach ceann de na téarmaí sin agus ní gá go mbeadh an Spáinnis ar a dtoil in aon chor ag daoine a mbeadh lipéad amháin nó eile orthu. Mar sin, is áisiúla go mór ‘pobal na Spáinnise’ chun cur síos ar na daoine sin a chónaíonn sa chuid seo de Chalifornia agus arb í an Spáinnis a bpríomhtheanga, beag beann ar an áit ar rugadh iad: California féin, Meicsiceo nó áit eile i Meiriceá Laidneach.

Bus na Spáinnise ag stáisiún Santa Cruz

Agus tá go leor acu thart, tuairim is fiche faoin gcéad de dhaonra Chontae Santa Cruz go léir. N’fheadar cén céatadán de dhaonra chathair Santa Cruz féin ar Spáinniseoirí iad, ach is cinnte go bhfuil an-chuid díobh sna bailte ó dheas uainn, leithéidí Watsonville agus Salinas. Ní gá ach léimt ar bhus 71 go Watsonville agus beifear ag stealladh Spáinnise i do thimpeall, paisinéirí ag cabaireacht leis an tiománaí agus lena chéile. Cuireadh moill orainn inné nuair a tháinig fear ar bord ar léir gur seanchara leis an tiománaí é. ¿Qué tal tu madre? (conas atá do mháthair?), ar seisean le fear an bhus. Leanadar den chomhrá ar feadh tamaill go dtí gur chuimhnigh an tiománaí go raibh jab le déanamh aige! Agus go deimhin, tá an comhlacht bus, Santa Cruz Metropolitan Transit District, ar cheann de na comhlachtaí poiblí is mó a bhfuil polasaí dátheangach aige: crochtar gach fógra sa dá theanga agus tá an oiread céanna Spáinnise agus Béarla san amchlár.

Fógra dátheangach sa stáisiún bus

Aithníonn roinnt de shiopaí an bhaile gur teanga bheo í an Spáinnis anseo chomh maith. Mar shampla, san ollchógaslann CVS, cuirtear fógraí dátheangacha taobh leis na hearraí go léir, cé go dteastódh micreascóp chun an Spáinnis a léamh. N’fheadar an bhfuair bainisteoir éigin comhairle ó Éirinn faoi dhearadh fógraí dátheangacha? Is ann do chúpla gnólacht a dhíríonn go sonrach ar phobal na Spáinnise, siopa mór athláimhe ar Front Street san áireamh. As Meicsiceo do bhean an tí agus déanann sí na fógraí béil ar fad i Spáinnis ar dtúis, ansin Béarla. Gach aon uair a bhímse ag siúl thar bráid, bíonn fógra ollmhór sa bhfuinneog aici HOY: 50% TODO EN LA TIENDA / TODAY: EVERYTHING IN STORE 50%. N’fheadar conas a shaothraíonn sí aon phingin in aon chor.

Sampla na hÉireann á leanúint?

Ach seo Na Stáit Aontaithe agus níl aon stádas oifigiúil ag an Spáinnis in aon chuid den tír. Go deimhin féin, tá feachtas láidir ar siúl le blianta ag gluaiseachtaí ar nós US English chun an Béarla a ainmniú mar theanga oifigiúil sna stáit ó dheas, toisc gur bagairt chomh mór í an Spáinnis, mar dhea. Ní dátheangachas institiúideach in aon chor atá in Santa Cruz agus déanann idir chomhlachtaí poiblí agus príobháideacha neamhaird di níos minice ná a mhalairt: ní haon Cheanada é seo, mar a meabhraíodh dom agus mé lastuaidh den teorainn le déanaí. Scéal eile ar fad is ea meath tubaisteach theangacha dúchasacha Chalifornia. A thuilleadh faoi sin an tseachtain seo chugainn.

Advertisements

Responses

  1. Léargas iontach ar shaol an léachtóra ansin uait, freisin, agus é déanta i nGaeilge bhreá, atá éasca a léamh agus a thuiscint.

    Bainim sult as do bhlag, a chara. Táim ag foghlaim liom – ní raibh a fhios agam gur ionann ‘fiolar’ agus ‘iolar’, mar shampla, agus ní raibh an ‘chomh tearc le fiolar an eireabaill bháin’ cloiste agam roimhe seo.

    Maith thú!

  2. Go raibh maith agat a Áine. Is maith liom go dtaitníonn an blag leat. Tar ar ais arís agus fág tuairim nó dhó eile. Fiolar a deirtear i gCorca Dhuibhne agus tá fiolar an eireabaill bháin thar a bheith gann – díreach glan cosúil leis mac léinn a bhfuil dúil aige nó aici sa ghramadach!

  3. Iontach ar fad John! Thar a bheith saibhir ó thaobh na Gaeilge de agus spéisiúil ó thaobh eolais. Nach n-imríonn an reáchtaíocht ról thar a bheith láidir i stádas na dteangacha?

    • Go raibh maith agat a Chlarita! Imríonn sí tionchar láidir ó thaobh feiceálacht na teanga ceart go leor ach dar ndóigh tá díospóireacht fhíocmhar ann faoin tionchar a bhíonn ag dlíthe ar úsáid teanga. Léiríonn sampla Quebec gan cheist gur imir an polasaí tréan teanga tionchar ar úsáid na Fraincise ansin ach ní raibh an tionchar céanna ag an bpolasaí lasmuigh de Quebec in áiteanna ar nós New Brunswick agus Ontario. Ach is mór idir Quebec agus California go cinnte!

  4. Aontaoim le tuairimí Mise Áine faoi do bhlag a John.Tá na fiolar bháin tearc ar ndoigh.Tá conspóid ar súil in Éirinn le déanaí faoi nimhiú fiolair bháin a thug An Seirbhís Náisiúnta Páirceanna agus Fiadúlra isteach sa tír ón Iorua chun an speiséas a fhorbairt.Ceapann na feirmeoirí go maraíonn siad na h-uain ach ní doigh liom é.

    • Tá imní orm go bhfuil an oiread céanna fuatha ag na feirmeoirí do na fiolair bhána is atá ag iascairí do na rónta. Cuimhnigh ar an slad uafásach sin a deineadh ar an mBlascaod cúpla bliain ó shin. Ní bheadh sé chomh fuirist sin na smutrónta in Ano Nuevo a mharú, a déarfainn.

  5. […] in aisce uait, níl le déanamh ach léimt ar bhus a 71 go Watsonville agus blaiseadh de chuid de dhátheangachas Santa Cruz. Bus na Spáinnise a thugaimse uirthi. Is minic nach gcloisfear aon teanga eile á labhairt ar […]


Freagra

Líon amach do chuid faisnéise thíos nó cliceáil ar dheilbhín le logáil isteach:

Lógó WordPress.com

Is le do chuntas WordPress.com atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Peictiúr Twitter

Is le do chuntas Twitter atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Facebook

Is le do chuntas Facebook atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Pictiúr Google+

Is le do chuntas Google+ atá tú ag freagairt. Logáil Amach / Athrú )

Ceangal le %s

Ranganna

Molann %d blagálaí é seo: